12 marca 2025

Jego Świątobliwość Siedemnasty Karmapa powitał wszystkich na dziewiątych Wiosennych Naukach Arja Kszema i przekazał pozdrowienia nauczycielom, mniszkom oraz wszystkim słuchającym online. Następnie kontynuował nauki na temat Pięćdziesięciu strof o guru, które rozpoczął w zeszłym roku.

Jak ważny jest guru

Zarówno sutry jak i tantry podkreślają znaczenie guru i duchowych przyjaciół. W tradycji tajemnej mantry mówi się, że bez podążania za guru nie można medytować nad guru ani recytować mantr. Bez guru większość praktyk tajemnej mantry jest niemożliwa. Wejście na ścieżkę tajemnej mantry zaczyna się od prośby o abhiszekę. Prosimy o abhiszekę, wchodzimy do mandali i otrzymujemy tę abhiszekę. Jednak jeżeli nie ma guru, to nie ma nikogo, kto mógłby tej abhiszeki udzielić.

Po otrzymaniu abhiszeki pojawia się wiele ślubowań i samaja. Wszystkie one sprowadzają się do guru. Gdy praktykujemy etapy budowania i spełniania oraz robimy postępy na ścieżce, jeśli nie mamy kluczowych instrukcji od guru, nie będziemy wiedzieć, jak praktykować. Nawet gdy ostatecznie przebudzimy się do stanu Buddhy, nasz dawny guru stanie się panem rodziny [Buddhy]. Na przykład, Amitabha jest panem Awalokiteśwary, ponieważ Awalokiteśwara podążał za nim jako guru podczas swojego treningu.

Na początku, w trakcie i na końcu praktyki wadżrajany guru jest niezwykle ważny. Z tego powodu Krótki tekst o podstawowych upadkach wadżrajany (sans. Wadżrajanamulapatti), autorstwa mistrza Aśwaghoszy, stwierdza: „Ponieważ osiągnięcie [w praktyce] dzierżyciela wadżry zależy od mistrza.” Tekst stwierdza więc, że najwyższe i zwykłe osiągnięcia zależą od tego, jak podążamy za guru. W naszej tradycji kagju błogosławieństwa guru są uważane za niezwykle ważne. To, czy rozwinie się urzeczywistnienie, zależy od guru. Guru jest źródłem błogosławieństw.

Jak mówi Gampopa w Girlandzie nektaru porad (tyb. གྲོས་འདེབས་བདུད་རྩིའི་ཕྲེང་བ།), nawet jeśli spędziliśmy eony praktykując szczodrość i dyscyplinę, rozwinęliśmy nieskończone jasnowidzenie i cudowne moce, lub osiągnęliśmy długość życia równą słońcu i księżycowi, są to jedynie przyczyny osiągnięcia stanu Buddhy. Aby wykroczyć poza samsarę, musimy zrozumieć naturę własnego umysłu. Do tego same duchowe instrukcje nie są wystarczające; potrzebujemy jeszcze błogosławieństwa od guru, który posiada urzeczywistnienie. Ważna jest nie tylko linia przekazu słów, ale też linia przekazu ich znaczenia. Guru, który urzeczywistnił naturę umysłu, może poprzez swoje błogosławieństwa pomóc nam pojąć nasz własny umysł.

Ten sam tekst stwierdza również, że jeśli nie otrzymaliśmy błogosławieństw guru, nie ujrzymy esencji umysłu przez samo tylko patrzenie. Nie złapiemy jej przez chwytanie ani nie zatrzymamy przez blokowanie. Ponadto nasze postrzeżenia nie zostaną porzucone przez samo odrzucenie ich ani usunięte przez ich zniszczenie. Dlatego ci, którzy pragną zbierać nagromadzenia, oczyszczać przeszkody, niwelować je, rozwijać urzeczywistnienie, przezwyciężyć zjawiska i udoskonalać korzyści dla samych siebie i innych, mają jedno, co muszą zrobić, a jest to służenie guru i szanowanie guru. Nie ma nic innego do zrobienia poza zanoszeniem próśb do guru. Dlatego musimy uczynić oddanie dla guru głównym aspektem naszej praktyki.

Ci, którzy rozwinęli urzeczywistnienie, muszą wielokrotnie błagać guru o przewodnictwo i bez rozproszenia pielęgnować to urzeczywistnienie. Dzięki temu rozpoznają swój umysł jako wolny od wszelkich przeszkód, widząc go niczym iluzję lub przedstawienie, i zrozumieją, że nie mają nadziei ani obaw związanych z samsarą lub nirwaną. Z tego powodu, gdy przyglądamy się słowom Buddhów w tekstach oraz historiom życia dawnych mistrzów, szczególnie żywotom guru linii kagju, możemy dostrzec jak kluczową sprawą jest podążanie za guru. Ponadto, cechy autentycznego guru oraz sposób podążania za nim to coś, co musimy zrozumieć. Dlatego też wiele tekstów tajemnej mantry wyjaśnia, że po otrzymaniu abhiszeki, należy najpierw studiować Pięćdziesiąt strof o guru. Jest tak, ponieważ wszystkie zwykłe i najwyższe siddhi zależą od właściwego podążania za guru.

Niestety, wielu ludzi nie rozumie, co oznaczają słowa „lama” i „guru”. Na przykład, często nazywa się lamą każdego, kto nosi czerwone szaty. W szczególności ludzie nie wiedzą, jak odróżnić dobrych lamów od złych, co jest szkodliwe zarówno dla nauk, jak i dla istot. Obecnie wiele osób nosi tytuły takie jak „Rinpocze” czy „tulku” (Jego Świątobliwość dodał, że zalicza tu również siebie), ale nie mają oni umiejętności, by podjąć się obowiązków lamy, nawet jeśli posiadają ten tytuł. Ponadto wielu otrzymuje abhiszeki, nauki i przekazy od guru, ale nie są w stanie utrzymać samaja. Ci, którzy żyją z guru i często ich widują, mogą postrzegać ich jako zwykłych ludzi, a nie jako Buddhów, bodhisattwów czy mistrzów duchowych, co prowadzi do okazywania im braku szacunku i krytykowania ich.

Według tekstów tajemnej mantry, okazywanie braku szacunku guru powoduje, że nie jest się zdolnym do otrzymywania błogosławieństw czy dobrych właściwości w tym życiu i prowadzi w przyszłości do odrodzenia w nieustających piekłach. Dlatego ważne jest zrozumienie, co oznacza autentyczny guru; jak powinniśmy go szanować i podążać za nim? Jak ustanowić dobrą więź z nauczycielem? Zrozumienie tego jest bardzo ważne.

Jak wspomniano wcześniej, wchodząc na ścieżkę tajemnej mantry wadżrajany, pierwszym tekstem, który należy studiować, jest Pięćdziesiąt strof o guru. Dlatego Jego Świątobliwość podczas tegorocznych wiosennych nauk kontynuuje nauczanie tego tekstu.

Podążanie za guru

Istnieją cechy guru, których należy unikać, oraz cechy, których w guru należy poszukiwać. W zeszłym roku Jego Świątobliwość nauczał o cechach guru, których należy unikać. Teraz nadszedł czas na nauczanie o cechach guru, których należy szukać.

Najważniejsze jest to, że ogólnie w tradycji tajemnej mantry należy postrzegać guru jako rzeczywistego Buddhę. Powinniśmy uważać słowa guru za autorytatywne i postrzegać to, co robi, jako doskonałe. Jest to ważne, ale też musimy się zastanowić co to tak naprawdę oznacza.

Kiedy mówimy „Buddha”, może się on nam wydawać kimś bardzo dalekim. Nikt z nas nie spotkał historycznego Buddhy, który odszedł dwa i pół tysiąca lat temu. Nie urodziliśmy się wtedy. Nie mieliśmy tego wspaniałego szczęścia. Nawet nasi przodkowie nie urodzili się wówczas. Mamy pewne wyobrażenie o tym, jak wyglądał Buddha, na podstawie posągów i thanek, które oglądamy. Ale Buddha, który faktycznie urodził się dwa tysiące pięćset lat temu, był księciem, i gdybyśmy tam wtedy byli, moglibyśmy rzeczywiście spotkać Buddhę. Gdybyśmy na niego spojrzeli, prawdopodobnie zobaczylibyśmy rzeczywistą osobę, a jako taką moglibyśmy postrzegać go jako przystojnego mężczyznę o pięknej twarzy. Prawdopodobnie nie widzielibyśmy go tak, jak o nim myślimy dziś, na przykład z niewidoczną uszniszą (uṣṇīṣa) na czubku głowy. Buddha tak naprawdę jest jak duchowy przyjaciel, ludzki duchowy przyjaciel, a nie niewiarygodna istota, o której rozmyślamy. Różnił się nieco od ludzi, którzy widzieli go też różnie, w zależności od swoich zdolności. Jednak ogólnie pojawiłby się jako lama lub duchowy przyjaciel. Zastanówmy się nad tym. Tak naprawdę nie ma różnicy między duchowymi przyjaciółmi a Buddhą. Jest tak, ponieważ ktokolwiek naucza nas duchowej ścieżki, jest jak Buddha.

W tajemnej mantrze wadżrajany mówi się, że należy postrzegać swojego duchowego przyjaciela jako Buddhę i uznawać wszystko, co mówi, za autorytatywne. Nie oznacza to jednak, że ktoś, kto nosi tytuł lamy, musi być widziany jako guru i że musimy robić wszystko, co mówi. To, że ktoś jest nazywany lamą, nie oznacza, że wszystko, co robi, jest dobre lub że robi to z mocą autorytetu.

Po pierwsze, musimy zbadać, czy dana osoba posiada kwalifikacje, które czynią ją godną bycia guru, jak naucza się w tajemnej mantrze. Jeśli ktoś przedstawia osobę jako dobrego lamę, musimy również sami to zweryfikować i sprawdzić, czy ta osoba faktycznie ma wszystkie cechy, które czynią ją godną bycia lamą. Nie możemy po prostu podążać ślepo za tym, co mówią inni ludzie.

Nawet jeśli nie możemy znaleźć najwspanialszego ze wszystkich guru, nauczyciel musi posiadać pewne podstawowe cechy. Z perspektywy tych z nas, którzy noszą tytuły takie jak „lama” czy „tulku” (znów Jego Świątobliwość zaliczył tu również siebie), musimy zbadać, czy posiadamy te fundamentalne cechy guru, a jeśli nie, musimy pomyśleć, jak rozwinąć te cechy w sobie. Z perspektywy ucznia, musimy bezstronnie przyglądać się tym, którzy są nazywani lamami i sprawdzać, czy mają cechy guru, o jakich nauczają teksty.

Dziewięć ogólnych cech guru

Cechy lamów, czy też duchowych przyjaciół są omówione w naukach podstawowego pojazdu, mahajany i wadżrajany. W tantrach tajemnej mantry opisy tych cech są rozsiane po różnych tekstach. Esencja ich wszystkich została zawarta w Pięćdziesięciu strofach o guru.

Według Tekstowego komentarza o służeniu guru (sans.: Gurwaradhanapańdżika, tyb: བླ་མའི་བསྙེན་བཀུར་གྱི་དཀའ་འགྲེལ།), tekstu przetłumaczonego z sanskrytu na tybetański przez Gy Lotsałę Szionnu Pala, Pięćdziesiąt strof o guru najpierw naucza o ogólnych cechach guru w ósmej strofie, a następnie o szczególnych cechach w strofie dziewiątej.

Komentarz, jakiego Jego Świątobliwość używa podczas tych nauk, to Gurwaradhanapańdżika. Istnieje jednak niewielka różnica w znaczeniu między nazwą tekstu w sanskrycie i jego nazwą w języku tybetańskim. W sanskryckim tytule termin pańdżika oznacza objaśnienie tekstu słowo po słowie i dlatego najlepiej tłumaczy się jako Tekstowy komentarz o służeniu guru. Jego nazwa tybetańska oznacza Komentarz do trudnych kwestii dotyczących służenia guru. Ponadto Gjalłang Karmapa często odnosi się do tego tekstu, określając go jako „komentarz sanskrycki”. Wcześniej wszystkie trzy nazwy były używane wymiennie, co powodowało pewne zamieszanie. Odnoszą się one do tego samego tekstu, więc dla jasności będziemy odtąd używać w tych tłumaczeniach tytułu Tekstowy komentarz o służeniu guru lub po prostu Tekstowy komentarz.

Komentarz mistrza Tsongkhapy do Pięćdziesięciu strof nie czyni różnicy między cechami ogólnymi a szczególnymi. Prawdopodobnie Tsongkhapa nie znał sanskryckiego komentarza, który mógł nie być jeszcze przetłumaczony w tamtym czasie. Tsongkhapa mówi, że cechy guru nauczane w Pięćdziesięciu strofach są zgodne z intencją Tantry sieci iluzji (sans. Majadżalatantra). Natomiast Dziamgyn Lodro Thaje stwierdza, że dwa pierwsze wersy uczą o cechach ogólnych, a pozostałe o cechach szczególnych.  

Istnieją również różne sposoby liczenia cech nauczanych w pierwszej strofie. Na przykład, komentarz Tsarciena Losala Gjatso do Pięćdziesięciu strof o guru zatytułowany Otwieranie bramy do drogocennego siddhi (tyb. དངོས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེའི་སྒོ་འབྱེད།) oraz Skarbnica wiedzy (tyb. ཤེས་བྱ་ཀུན་ཁྱབ་མཛོད།) Dziamgyna Kongtrula mówią, że jest sześć cech ogólnych i dziewięć szczególnych, co daje łącznie piętnaście. Jednak zasadniczo nauczyciel tajemnej mantry musi posiadać wszystkie te cechy, nawet jeśli nie rozróżniamy między cechami ogólnymi a szczególnymi.

Ósma strofa Pięćdziesięciu strof o guru mówi:

Guru powinien być niezłomny, opanowany,

Inteligentny, cierpliwy, prawy, szczery,

Biegły w stosowaniu mantry i tantry,

Współczujący i uczony w traktatach. (strofa ósma)

Według Tekstowego komentarza o służeniu guru, dziewięć ogólnych cech guru wymienionych w tej strofie to: (1) niezłomność, (2) opanowanie, (3) inteligencja, (4) cierpliwość, (5) prawość, (6) szczerość, (7) biegłość w stosowaniu mantry i tantry, (8) współczucie i (9) uczoność w traktatach.

Niezłomność

Tekstowy komentarz o służeniu guru mówi: „Ponieważ mocno trwają przy swoich intencjach i umysłach, są niezłomni.” Jest to podobne do tego, co Dzietsyn Drakpa Gjaltsen pisze w swoim komentarzu: „Są niewzruszeni w ciele, mowie i umyśle.” Guru są stabilni, niezależni od warunków. Są kimś, komu można zaufać, nie wyprowadzają ich z równowagi okoliczności. Są solidni. Jeśli mają być schronieniem w tym i przyszłych życiach, potrzebujemy kogoś, kto jest stabilny. Tak samo jest w biznesie – potrzebujemy kogoś, komu możemy zaufać, a nie kogoś, kto przysporzy nam problemów. Guru powinien być osobą o stabilnym charakterze, a jeśli chodzi o Dharmę, powinien mieć stabilną wiarę, niezmienne pragnienie wyzwolenia, zaś jego uczucie wobec uczniów powinno być stałe. Nie powinien być chwiejny.

Gampopa mówi w Girlandzie amrity porad, że w przeszłości, gdy Reciungpa udał się do Indii, a następnie powrócił do Tybetu, zapytał swego guru Milarepę: „Jak się miewasz? Czy miałeś jakieś przeszkody w swojej praktyce duchowej?” Na to Milarepa odpowiedział: „Jak mógłbym mieć jakiekolwiek przeszkody?” Reciungpa zastanawiał się: „Jak to możliwe, że guru nie ma żadnych przeszkód?” Milarepa odrzekł: „Po prostu nie słucham tego, co mówią ludzie, więc jak mógłbym mieć jakiekolwiek przeszkody? Nigdy nie pozwalam, by inni ludzie mnie zwodzili lub oszukiwali, po prostu się tym nie przejmuję. Nie słucham ich plotek ani za nimi nie podążam.” Dlatego guru lub duchowy przyjaciel musi mieć niezłomny, stabilny charakter. Nie powinien znajdować się pod wpływem innych ani łatwo dać się zwodzić.

Opanowanie

Według Tekstowego komentarza, opanowanie oznacza, że guru żyje zgodnie z winają. Robi wrażenie spokojnego i opanowanego. Dzietsyn Drakpa Gjaltsen pisze: „Opanowanie oznacza, że umysł guru jest wytrenowany. Jest więc opanowany.” W Ozdobie sutr mahajany, autorstwa Maitrei lub Asangi, jest napisane: „Duchowy przyjaciel jest opanowany, spokojny i łagodny.” Głównie chodzi o to, że guru musi być opanowany sam w sobie. Powinien być w stanie okiełznać samego siebie. Jeśli nie może opanować samego siebie, jak może okiełznać innych? Powinien być w stanie kierować sobą, a nie podążać za swymi splamieniami gdziekolwiek go poniosą.

Sziabkar Tsokdruk Rangdrol pisze:

Jeśli nie okiełznałeś samego siebie, negatywnych myśli, wewnętrznie,

Kilka drobnych słów rozbudzi twą chciwość i niechęć.

Dzieje się tak z powodu splamień.

Pobłogosław tego żebraka, by poskromił swe splamienia.

Jeśli nie okiełznał samego siebie, gdy ktoś wypowie choćby kilka słów, natychmiast wzrasta mu ciśnienie i wpada w gniew. To pokazuje, że nie jest w stanie poskromić własnego charakteru ani okiełznać swych splamień. Z Błękitnej kroniki (tyb: དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ།) dowiadujemy się, że gdy bratanek Gampopy, Dakpo Gomtsul, nauczał Dharmy publicznie w miejscu zwanym Njamokha, dwaj sponsorzy pokłócili się i krzyczeli. Gomtsul był przygnębiony i powiedział uczniowi Gampopy, Dakpo Duldzinowi: „Chodź tutaj! Od teraz nie będę publicznie nauczał Dharmy. Wyznaję to, co uczyniłem w przeszłości. W przyszłości ty zajmij moje miejsce.”

Dakpo Duldzin powiedział mu, aby nie mówił w ten sposób i nie rezygnował z publicznego nauczania, lecz Gomtsul tego nie przyjął. Wkrótce potem Gomtsul odszedł. Jego bratanek, Dakpo Gomciung, zajmował jego stanowisko przez dwa lata i prawdopodobnie później zmarł. Następnie uczniowie powierzyli to stanowisko Dakpo Duldzinowi. Dakpo Duldzin napotkał wielkie trudności, a liczni mnisi od niego odeszli. Pomyślał sobie: „Dzieje się tak, ponieważ nie praktykowałem”. Następnie spędził osiem lat, praktykując na odosobnieniu, a mnisi znów się zgromadzili. Drikung Dżikten Sumgyn również bardzo go chwalił. Oto co Dakpo Duldzin myślał o sobie: uważał, że mnisi nie słuchają go nie z powodu ich własnych błędów, ale dlatego, że on sam nie poskromił siebie. Dlatego najpierw okiełznał samego siebie i dopiero wtedy był w stanie poskromić innych.

Inteligencja

W Tekstowym komentarzu o służeniu guru napisano: „Inteligencja oznacza rozróżnianie. To jest pradżnia, którą guru posiadają, dlatego nazywani są inteligentnymi, co oznacza, że mają umiejętność rozróżniania.” Mistrz Tsongkhapa mówi: „Inteligentni posiadają wielką pradżnię.” Siódmy Karmapa Ciedrak Gjatso pisze: „Guru posiadają pradżnię, by badać dobro i zło.”

W powszechnych pojazdach stwierdza się, że duchowi nauczyciele powinni zarówno mieć poskromiony umysł, jak i powinni być uczeni. Bycie niezłomnym oznacza praktykowanie winai, podczas gdy bycie uczonym oznacza posiadanie inteligencji. W swoim komentarzu Tsongkhapa wyjaśnia: „Niezłomni są powściągliwi w ciele, a ci o poskromionym umyśle są powściągliwi w mowie. Ponieważ są inteligentni, są wolni od przebiegłości i tym samym powściągliwi w umyśle.” W ten sposób możemy rozumieć niezłomność, opanowanie i inteligencję jako odnoszące się do powściągliwości ciała, mowy i umysłu.

Cierpliwość

Zgodnie z Tekstowym komentarzem o służeniu guru, cierpliwość oznacza wyrozumiałość. Istnieje cierpliwość lekceważenia cierpienia, cierpliwość akceptowania krzywdy wyrządzonej przez innych oraz cierpliwość kontemplowania Dharmy. Nawet gdy uczniowie są nieposłuszni lub nie okazują szacunku, nauczyciel nie powinien wpadać w gniew.

Opisując cechy duchowego przyjaciela według mahajany, Ozdoba sutr mahajany autorstwa Maitrei/Asangi mówi: „Podążaj za kimś, kto ze swej natury jest kochający, kto porzucił znużenie.” Ponieważ tacy guru nie przywiązują wagi do darów i czci, lecz nauczają Dharmy ze współczucia, są z natury kochający. Nie męczy ich wielokrotne wyjaśnianie i pozostają cierpliwi wobec okazanego gniewu. Potrafią zaakceptować to, co się dzieje. Krótko mówiąc, duchowy przyjaciel powinien być zdolny do znoszenia trudności, gdy robi coś dla dobra swoich uczniów, oraz zaakceptować cokolwiek się przydarza.

Prawość

W Tekstowym komentarzu napisano: „[Guru] mają pogląd bez przebiegłości.” Dzietsyn Drakpa Gjaltsen mówi: „Prawość jest pozytywnym spojrzeniem, podczas gdy brak przebiegłości jest stroną negatywną.” Prawość przedstawia aspekt twierdzący, podczas gdy brak przebiegłości (poniżej) odnosi się do aspektu negatywnego.

Szczerość

W Tekstowym komentarzu powiedziano, że bycie szczerym oznacza brak przebiegłości. Przebiegłość odnosi się do ukrywania własnych wad i umysłu, który nie jest uczciwy. Nazywa się to oszustwem. Dzietsyn Drakpa Gjaltsen wyjaśnia, że przebiegłość należy rozumieć jako przebiegłość umysłu, który próbuje ukryć własne wady, podczas gdy oszustwo jest próbą oszukania innych. Przeciwieństwem tych cech jest bycie uczciwym, pozbawionym przebiegłości, a więc prawym. Bycie pozbawionym przebiegłości przedstawia to w sposób negatywny, a uczciwość bądź prawość w sposób pozytywny.

Biegłość w stosowaniu mantry i tantry

W Tekstowym komentarzu mowa jest o trzech rodzajach mantr: mantrach głównych, mantrach wyekstrahowanych i mantrach esencjonalnych. Tantry to choćby Koło odrazy i tym podobne, a ich zastosowanie to działania uspokajania i inne. Z powodu znajomości tychże, guru są biegli w stosowaniu mantry i tantry. Drakpa Gjaltsen mówi: „Mantra oznacza cztery czynności i tym podobne, zaś tantra odnosi się do działań tantr z sześcioma skrajnościami, sześcioma instrukcjami, pięcioma aspektami i tak dalej.” Mistrz Tsongkhapa stwierdza, że w komentarzu Kungi Njingpo do Sieci iluzji bycie biegłym w działaniach mantr i tantr oznacza, że guru są biegli w czynnościach mantry i medycyny, są więc w stanie blokować przeszkody. W swoim komentarzu do trzydziestego drugiego rozdziału Wadżradakatantry (Dakarnawa [Ocean daków lub bohaterów]), Bhawabhadra wyjaśnia, że mantry są używane do osiągania skutków poprzez środki spokojne, wzbogacające, przyciągające lub gniewne.

Współczucie

W Tekstowym komentarzu napisano, że bycie współczującym oznacza posiadanie współczucie dla wszystkich istot. Ogólnie rzecz biorąc, współczucie jest nauczane od sutr i winai aż po tantry jako istotna cecha nauczyciela. Tekst Trzysta strof winai (sans. Triśatakarikawjakhjana) podkreśla współczucie dla chorych. Ozdoba sutr mahajany również stwierdza: „Podążaj za kimś o kochającym charakterze, kto porzucił znużenie.” Jest niezwykle ważne, aby guru, czyli duchowy przyjaciel miał współczucie dla każdej istoty, bez względu na to, kim ona jest, szczególnie zaś dla swoich uczniów.

Gampopa mówi: „Osoby, które z miłością się o nas troszczą, są rzadkością.” Gampopa wyjaśnia, że gdy kieruje się współczuciem guru nigdy nie może porzucić swoich uczniów. Dusum Khjenpa wyjaśnia, że jeśli guru brakuje współczucia, to gdy doświadczy najmniejszego cierpienia, będzie myśleć, że nie jest w stanie troszczyć się o otaczających go ludzi i zniechęci się. Ogólnie rzecz biorąc, gdy nauczyciel przynosi korzyść wielu kłótliwym istotom, jest całkiem możliwe, że w momencie, gdy próbuje nakarmić ich Dharmą, mogą one odpowiedzieć wieloma nieuprzejmymi słowami. Istnieje wtedy niebezpieczeństwo, że guru może poczuć, iż nie jest w stanie tego znieść. Jeśli nauczyciel ma nieposłusznych uczniów i nie ma współczucia, możliwe, że pomyśli: „Dałem im Dharmę, ale ci ludzie nie chcą mnie słuchać. Nie potrafię się nimi w ogóle opiekować.” Istnieje niebezpieczeństwo, że wówczas zrezygnuje z uczniów i zapomni o nich, nawet jeśli uczeń zachoruje. Gdy uczeń ma trudność, taką jak choroba, guru może nawet chcieć go unikać. Ale nie powinno tak być. Guru musi odczuwać tak wielkie współczucie, że nawet kosztem własnego życia zrobi wszystko, aby zapobiec temu, by uczniowie, którzy pokładają w nim zaufanie, trafili do niższych sfer. To jest rodzaj współczucia, jakie powinien mieć guru.

Opowieści o życiu guru mówią również o tym, jak nauczyciele utrzymywali swoich uczniów w sercu, i w ten sposób byli w stanie błogosławić im i troszczyć się o nich. Wśród naszych modlitw błagalnych jest wiele takich jak Guru wie i Spójrz na mnie ze współczuciem, guru lub Zatroszcz się o mnie, guru. To pokazuje, jak ważne jest, aby guru miał współczucie dla swoich uczniów. Jeśli nauczyciel ma współczucie dla swoich uczniów, będzie naturalnie uczciwy i pozbawiony przebiegłości. Bez współczucia możliwe jest, że ktoś może chcieć oszukać lub zwieść innych. Tak właśnie wyjaśniał to Ósmy Karmapa Mikjo Dordże w Stu krótkich instrukcjach (tyb: ཁྲིད་ཐུང་བརྒྱ་རྩ།). Mówiąc krótko, w obecnych czasach niektórzy lamowie, chcąc wykorzystać swoich uczniów do złych uczynków, nauczają Dharmy o tym, jak uczniowie muszą robić wszystko, co mówi guru. Ostatecznie zmuszają ucznia do popełniania negatywnych czynów. Nie skłaniają swoich uczniów do praktykowania Dharmy, lecz szykują nici do szycia ubrań. Sposób, w jaki ci guru myślą o tych, którzy na nich polegają, jest całkowicie błędny.

Uczoność w traktatach

W Tekstowym komentarzu o służeniu guru napisano, że bycie uczonym w traktatach oznacza bycie uczonym w dwunastu rodzajach traktatów. Drakpa Gjaltsen pisze, że odnosi się to do „znajomości albo sutr, albo traktatów Pradżniaparamity”. Siódmy Karmapa Ciedrak Gjatso mówi, że dotyczy to „dziesięciu obszarów wiedzy, Trzech Koszy, czterech klas tantry i tak dalej”. Tsongkhapa pisze: „Odnośnie do bycia uczonym w traktatach, Wadżrapandżara mówi: „Uczony we wszystkich obszarach wiedzy”. Oznacza to więc znajomość Trzech Koszy buddyjskiej wiedzy itp.”. Podsumowując, guru powinni znać dziesięć obszarów wiedzy, a jeśli nie, to przynajmniej teksty i komentarze, zarówno sutry, jak i tantry. W każdym razie, nawet jeśli jest nauczycielem tajemnej mantry wadżrajany, jeśli guru nie ma fundamentalnej wiedzy o podstawie, ścieżce i owocu wielkiego i podstawowego pojazdu, trudno będzie mu zaopiekować się uczniem.

Gdy Gampopa nauczał o cechach guru, mówił: „Guru muszą prowadzić innych na ścieżce z wielką pradżnią.” Wyjaśniając to, Dusum Khjenpa stwierdził, że bez pradżni mistrz nie będzie wiedział jak nauczać Dharmy w sposób dopasowany do umysłów uczniów. Jest tak dlatego, ponieważ uczniowie mają wiele różnych skłonności i zainteresowań. Dlatego, aby móc przynosić pożytek istotom, mistrz musi krok po kroku nauczać instrukcji, które odpowiadają inteligencji i zainteresowaniom ucznia. Zostało więc powiedziane:

Jeśli nie osiagną wprawy w pięciu obszarach wiedzy,

Nawet największe szlachetne istoty nie rozwiną wszechwiedzy.

Atiśa mówił: „W tym krótkim, ulotnym życiu nie mamy czasu na wysłuchiwanie wielu traktatów o niebuddyjskich tematach, takich jak gramatyka. Nie mamy czasu na ich studiowanie. Najważniejsze są nauki o tematach buddyjskich.” Gdy prosimy nauczyciela o nauki Dharmy, nie pomoże nam, jeśli powie: „Nie wiem.” Dlatego potrzebujemy kogoś, kto może prowadzić innych na ścieżce dzięki swej wielkiej pradżni.

To jest dziewięć ogólnych cech duchowego przyjaciela. Szczegółowe cechy zostaną omówione w kolejnych naukach.